انتخاب سنسور مناسب برای محیطهای انفجاری
در بسیاری از صنایع مانند نفت و گاز، پتروشیمی، صنایع شیمیایی، رنگ، داروسازی و سیلوهای مواد پودری، احتمال وجود گازها یا بخارات قابل اشتعال وجود دارد. در چنین شرایطی استفاده از تجهیزات اندازهگیری معمولی میتواند منجر به جرقه، افزایش دما و در نهایت انفجار شود.
به همین دلیل، انتخاب سنسور مناسب برای محیطهای انفجاری یک تصمیم حیاتی در طراحی و بهرهبرداری از سیستمهای صنعتی است.
محیط انفجاری چیست؟
محیط انفجاری به فضایی گفته میشود که در آن ترکیبی از گاز، بخار یا گرد و غبار قابل اشتعال با هوا وجود داشته باشد و در صورت ایجاد منبع انرژی، امکان انفجار فراهم شود.
این محیطها بر اساس استانداردهای بینالمللی به زونهای انفجاری(0.1..2) تقسیم میشوند که هر کدام سطح خطر متفاوتی دارند.
چرا باید از سنسورهای ضد انفجار استفاده کنیم؟
سنسورهای صنعتی در حالت عادی میتوانند جرقه الکتریکی ایجاد کنند، دمای سطح بالایی داشته باشند. در زمان خطا انرژی غیرمجاز آزاد کنند
در محیطهای انفجاری این موارد غیرقابل قبول است. به همین دلیل سنسورهای مورد استفاده باید دارای تأییدیههای ضد انفجار مانند ATEX یا IECEx باشند تا ایمنی کامل فرآیند تضمین شود.
سنسورهای مناسب برای محیطهای انفجاری
یکی از پرکاربردترین تجهیزات در این محیطها، سنسورهای اندازهگیری سطح هستند. سنسور سطح راداری با تأییدیه ATEX بهترین گزینه برای مخازن حاوی مایعات قابل اشتعال و مواد شیمیایی محسوب میشود. این سنسورها بدون تماس با ماده، بدون ایجاد جرقه و با دقت بالا کار میکنند و در برابر بخار، فشار و دمای بالا مقاوم هستند.
در کاربردهای سادهتر، سنسورهای سطح خازنی ضد انفجار نیز گزینه مناسبی هستند که با ساختار سادهتر و قیمت اقتصادیتر در زونهای انفجاری استفاده میشوند.
سنسور فشار ضد انفجار
در خطوط انتقال گاز، راکتورها و مخازن تحت فشار، پایش فشار از اهمیت بالایی برخوردار است.
سنسور فشار ضد انفجار (ATEX) با طراحی ایمن ذاتی یا محفظه ضد انفجار، امکان اندازهگیری دقیق فشار را بدون ایجاد خطر فراهم میکند. این سنسورها معمولاً دارای خروجی استاندارد صنعتی بوده و بهراحتی در سیستمهای کنترلی PLC و DCS ادغام میشوند.
سنسور دما برای مناطق انفجاری
کنترل دما در محیطهای انفجاری باید با دقت بالا و ایمنی کامل انجام شود. سنسورهای دما از نوع RTD یا ترموکوپل با تأییدیه ATEX برای اندازهگیری دمای سیالات، تجهیزات و فرآیندهای حساس استفاده میشوند. این سنسورها بهگونهای طراحی شدهاند که انرژی الکتریکی آنها محدود بوده و خطر اشتعال را به صفر نزدیک میکنند.
دتکتور گاز ضد انفجاردتکتور گاز یکی از مهمترین تجهیزات ایمنی در محیطهای انفجاری است.
سنسورهای تشخیص گاز قابل اشتعال برای شناسایی نشتی گازهایی مانند متان، LPG و بخارات شیمیایی بهکار میروند و نقش کلیدی در پیشگیری از حوادث ایفا میکنند. این سنسورها معمولاً به سیستمهای هشدار و قطع اضطراری متصل میشوند.
نکات کلیدی در انتخاب سنسور مناسب
برای انتخاب صحیح سنسور در محیطهای انفجاری باید به یکسری از موارد توجه شود
1.تعیین دقیق زون انفجاری محل نصب
2.انتخاب نوع حفاظت مناسب (ایمن ذاتی یا ضد انفجار)
3.توجه به کلاس دمایی سنسور
4.سازگاری با سیستم کنترلی موجود
5.رعایت استانداردهای نصب و کابلکشی
نادیده گرفتن هر یک از این موارد میتواند ایمنی کل سیستم را به خطر بیندازد.
جمعبندی
انتخاب سنسور مناسب برای محیطهای انفجاری تنها به دقت اندازهگیری محدود نمیشود، بلکه ایمنی، استاندارد و قابلیت اطمینان مهمترین عوامل تصمیمگیری هستند.
استفاده از سنسورهای دارای تأییدیه ATEX یا IECEx، ریسک انفجار را به حداقل رسانده و عملکرد پایدار سیستمهای صنعتی را تضمین میکند.